Wat is slaap? Uitleg en kenmerken over slapen, de slaapfasen, NREM en REM slaap

Wat is slaap?

Wat is slaap? Voor veel mensen is slapen iets normaals en bovenal iets dat als zeer prettig wordt ervaren. Het is een manier om energie bij te laden, zodat je overdag de kracht hebt om te werken, leren of sporten. Slaap echter meer dan alleen uitrusten en het is al helemaal geen staat van het lichaam waarbij al je organen aan het rusten zijn. Slapen kan namelijk ook best complex zijn er voor sommige mensen is slapen helemaal geen vanzelfsprekendheid. Wat is slaap, welke fasen kent je slaap en waarom is slaap iets anders dan een volledige uitschakeling van ons bewustzijn?

Wat is slaap en wat gebeurt er?

Tijdens de slaap komt je lichaam normaal gesproken tot rust. Je bewegingsritme wordt anders, maar dat betekent niet dat je volledig stil ligt tijdens het slapen. Sterker nog, tijdens het slapen veranderen we talloze keren van positie. Heb je in de dag voorafgaand aan het slapen veel lichamelijke beweging gehad, dan komen spieren tijdens de nacht tot rust en ontwikkelen deze zich eveneens. Tot slot komt ook je geest tot rust, hoewel deze tijdens het slapen wel allerlei indrukken van de dag of dagen daarvoor aan het verwerken is. Wist je trouwens dat zowel mannen als vrouwen tijdens het slapen seksueel opgewonden raken. Dit komt doordat de hersenactiviteit hoger is en daardoor heeft je lichaam behoefte aan een versnelde bloedsomloop. Gevolg: Een verhoogde mate van opgewondenheid.

NREM en REM slaap

Wat is slaap? Aan de ene kant vinden we de REM slapers, terwijl aan de andere kant de NREM slapers staan. REM tijdens de slaap staat beter bekend als Rapid Eye Movement. Dit betekent dat er snelle oogbewegingen plaatsvinden tijdens het slapen, zelfs al slaap je met je ogen dicht. Uit onderzoek is gebleken dat we snel trillen met onze ogen tijdens het slapen, bijvoorbeeld wanneer onze pupillen snel van links naar rechts verplaatsen. Dit zou zich voordoen in een fase waarin we diep dromen en toch bijna wakker worden. Daartegenover staat de NREM fase; dit is de fase waarin we daadwerkelijk (diep) slapen. Na de NREM fase volgt de REM fase; de fase waarin we half wakker zijn. Het begin van je slaap is geen REM fase, want hierin doen je hersenen nog bewust hun werk.

De fasen van de NREM slaap

Je maakt het hoogstwaarschijnlijk niet bewust mee, maar de NREM fase, de non- Rapid Eye Movement fase, is in vier verschillende onderdelen verdeeld. De opbouw is overigens vrij simpel te verklaren, getuige de volgende vier fasen:

  • Lichte slaap: Het is de fase waarin je half in slaap dommelt. Je beweegt echter nog altijd in deze fase en kunt nog altijd gemakkelijk ontwaken. In deze fase is het ook mogelijk dat je ontwaakt met een hoog hartritme, ofwel je schrikt wakker. Dit noemt men ook wel een slaapstuip.
  • De echte slaap: Deze fase duurt vaak rond het half uur. Je ademhaling en hartritme daalt en je komt terecht in een fase van natuurlijke slaap.
  • De pure slaap: De derde fase van de NREM slaap is het meest natuurlijk. De ademhaling en hartslag stabiliseert, terwijl je hersenen zogenaamde Delta golven gaan vertonen.
  • De vierde fase is die van geleidelijke opbouw richting ontwaking. Je ademhaling is in een natuurlijk ritme en je lichaam begint zich langzaam aan in beweging te trekken. Als je behoefte hebt aan veel slaap, dan is het te hopen dat je in deze vierde en laatste fase niet ontwaakt, want dan voel je jezelf vaak slaperig en stijf.

De REM slaap

Dat de NREM fase voorbij is volgt de REM fase. Dit is een fase waarin je nog altijd slaapt, maar waarbij andere organen in ons lichaam hun werk beginnen te doen. Het brein is namelijk zeer actief en dat zorgt voor dromen of gedachten. Iedereen heeft wel eens een moment na het slapen waarin je denkt; heb ik dit nou gedroomd of is het gisteren echt gebeurd? Grote kans dat je die gedachten hebt opgedaan tijdens de REM fase van je slaap. Je bent dan niet volledig bij bewustzijn, maar wel degelijk in staat om gedachten en dromen om te zetten. In sommige gevallen zijn dit reële gedachten van de dag(en) ervoor of de komende periode, maar soms zijn de gedachten en dromen op niks gebaseerd.

Wat gebeurt er tijdens de REM fase van onze slaap nog meer? Wanneer we onszelf de vraag stellen ‘wat is slaap?’, dan is de kans groot dat we refereren aan de REM fase. Je bent dan namelijk niet alleen aan het slapen, maar ook onbewust zeer veel aan het denken. Grote kans dus als je veel aan je hoofd hebt, dat je tijdens de REM fase ineens wakker kunt worden. In deze fase stijgt ook onze bloedsomloop, hartslag en ademhaling. Gek genoeg ben je ondanks deze schijnbaar onrustige fase in complete rust met je uiterlijke lichaam.

Een doorlopende cyclus tijdens de slaap

De NREM fase ten opzichte van de REM fase is circa 70/30, maar dit is per persoon ook weer verschillend. De ene persoon kan heel diep slapen en toch veel dromen, waarop de REM fase met name van toepassing is. De ander komt snel in slaap, maar weet de dag daarna niet meer waar die over heeft gedroomd, waarbij zowel de NREM als REM fase van toepassing kan zijn. De cyclussen zijn bij ieder persoon echter vooral hetzelfde; deze wisselen zich om de circa 100 minuten om. De REM fase wordt daarbij steeds meer de overheersende fase en daarom herinneren we onze dromen het beste uit het einde van de slaap.

Wat is slaap en hoe droom je?

Iedereen droomt tijdens het slapen, maar de één kan zich beter herinneren waarover de droom is gegaan dan de ander. Dit ‘bewust dromen’ is niet te trainen; je weet wat je hebt gedroomd of je weet het niet. Dat we allemaal dromen staat buiten kijf, want ieder persoon droomt per nacht (of dag) ongeveer 5 keer en die dromen zijn vaak erg verschillend. Een droom kan voortkomen uit je gedachten en ervaringen die je overdag op doet, maar het kan ook volledig uit het niets komen. Is er iets dat je bezig houdt? Dan is de kans groot dat je hier ’s nachts andermaal over na denkt en hierover kan je dan zomaar dromen.

Waarom is slapen belangrijk?

We noemden het al even, maar slapen is voor veel mensen een welkom genot. Slapen doen we ook nogal veel, want ieder persoon slaapt ruim 30 jaar van zijn of haar leven. Wat is slaap en wat maakt het zo belangrijk? Ieder mens die wel eens drie slechts nachten achter elkaar heeft geslapen kan die vraag correct beantwoorden; we hebben geen energie, ons brein werkt simpelweg minder en lichamelijk heeft (te) weinig slaap ook grote gevolgen. Slaap is daarbij een factor bij het opslaan van je kennis. Heb je overdag veel geleerd voor een examen of proefwerk? Zorg dan dat je goed slaapt, zodat je kennis adequaat blijft opgeslagen en je kennis paraat is op het moment dat je wakker wordt.

Wat andere gevolgen zijn van een goede nachtrust kunnen we onszelf allemaal wel voorstellen. Denk alleen al aan een betere concentratie op momenten dat je goed uitgerust bent. Uit onderzoek is gebleken dat slaaptekorten zorgen voor verminderde concentratie, minder spraakvermogen en een verlaagde energie. Dit heeft zijn gevolgen op school, op je werk en tijdens het sporten. Hoeveel slaap je nodig hebt is lastig te zeggen, want de één heeft voldoende aan 5 uurtjes, terwijl de ander soms wel 12 uur per nacht nodig heeft. De aanbevolen hoeveelheid slaap is echter 8 uur per nacht en wanneer je jezelf hier niet aan weet te houden ontstaat de zogenaamde ‘slaapschuld’.

De gevolgen van slaapschuld

Bijslapen lijkt misschien heel prettig voor jezelf, maar het lost niet de slaapschuld op. Slaap je doordeweeks maar 30 uur (5×6), dan moet je dit in het weekend inhalen. Dit is de fase waarin je lichaam zich wil herstellen van het slaaptekort, maar dat lukt slechts enigszins. Op de lange termijn heb je hier helaas niet genoeg aan met oog op het slaaptekort en de opgebouwde slaapschuld. Een slechte nachtrust kan op de lange termijn de volgende gevolgen hebben:

  • Verhoogde kans op hartfalen
  • Hart- en vaatziekten
  • Vormen van diabetes
  • Grotere mogelijkheid op het krijgen van een beroerte

Het belang van goede slaap

Wat is slaap in een mensenleven? Het is in ieder geval heel belangrijk. Zoals je bij jezelf waarschijnlijk al merkt zorgt slaap voor betere prestaties op school of op je werk en geeft het je de kracht om overdag meer in beweging te zijn. En dat versterkt zichzelf, want meer beweging overdag betekent eveneens meer energie en een betere nachtrust, aangezien je lichaam ’s nachts minder moeite heeft om in een rustig ritme te komen. Dat gezegd hebbende kan je beter niet vlak voor het slapen gaan zwaar sporten, want een verhoogde hartslag kan je nog uren langer wakker houden.

Andere gebeurtenissen tijdens je slaap

Wat is slaap wanneer je tijdens het slapen dingen meemaakt die je nachtrust ernstig kunnen verstoren? Dat is een belangrijke vraag. Zoals eerder aangegeven is slaap niet voor iedereen een vanzelfsprekendheid. Wist je dat er wel 80 verschillende soorten slaapstoornissen bekend zijn en dat deze ook weer zijn te verdelen in verschillende klassen. Ben jij bijvoorbeeld iemand die tijdens de slaap praat of misschien zelfs slaapwandelt? Dan ben je zeker niet de enige en dit zijn de minder vervelende aandoeningen, hoewel je met slaapwandelen uiteraard wel voorzichtig moet zijn. Maar er zijn ook mensen die last hebben van ademhalingsproblemen, problemen met slaapritme en ook hypersomnieën. Dit laatste is erg vervelend, want dat betekent dat je gedurende de dag erg vermoeid bent, terwijl je op het moment van slapen gaan vrijwel niet meer in slaap kunt komen. Een groot aantal mensen heeft dit overigens wel eens meegemaakt op beperkte schaal, maar het kan ook een chronisch probleem zijn.

De slaap; een complex geheel

De slaap is complexer dan we zelf denken. Het is de perfecte manier om ons lichaam zowel geestelijk als lichamelijk te laten herstellen. Daarbij is de slaap in diverse stadia onder te verdelen, zowel in de REM als NREM fasen. Slaap is erg belangrijk voor onze concentratie, energie en kracht. Een goede nachtrust is belangrijker dan we ons wellicht voor kunnen stellen, maar niet voor iedereen is deze nachtrust een vanzelfsprekendheid. Er zijn zelfs 80 verschillende slaapstoornissen die dit proces soms flink verstoren. Vraag je dus iemand ‘wat is slaap?’ dan heeft dit een bredere betekenis dan alleen de ogen sluiten en een paar uur later weer wakker worden. Het belang van een goede nachtrust is groot.

 

Download het E-book Perfect Slapen Hieronder:

Perfect slapen in 7 stappen